T├╝rk ?daresi ├Ânceki d├Ânem

M.Ö. 1000 Y?llar?nda Sinop

 

MÖ. 756 y?l?nda Milet'ten ayr?lan ve kendilerine yeni bir ?ehir kurmak isteyen göçmenler buraya gelerek bugünkü Sinop'un ilk temelini atm??lar ve bu ?ehre Sinope ad?n? vermi?lerdir. "Efsaneye göre tanr?ça Sinope ?rmak tanr?s?n?n k?z?d?r. Zeus Sinope'ye a??k olur. Her diledi?ini yerine getirece?ine söz verir. Sinope k?zl???na dokunmamas?n? ister. Tanr? yemine ba?l? kalarak onu k?z b?rak?r. Bugünkü Sinop'un oldu?u yere gelir."

 

Daha sonra MÖ. 630 y?l?nda ikinci bir koloni (sömürge, göçmen toplulu?u ya da bu toplulu?un yerle?ti?i yer) grubu Sinop'a yerle?mi?tir. ?ehrin surlar?n?n büyük bir olas?l?kla kolonize (koloniler halinde ya?anan) devirlerde yap?ld??? tahmin edilmektedir.

 

7. yy ba?lar?nda Sinop, Anadolu'ya kuzeyden gelen Kimmerlerin, 6. yy ortalar?nda ?ran'dan gelen Perslerin istilas?na u?ram??t?r.

 

Helenistik Dönem

 

MÖ. 4. yüzy?l?n birinci yar?s?nda Paflagonya'l?lar ba??ms?zl?klar?n? ilan etmi?lerdir. MÖ. 332 y?l?nda Büyük ?skender'in Anadolu'ya giri?ini f?rsat bilen 1. Ariarathes Kapadokya'da ba??ms?zl???n? ilan ederek, Sinop'u da hakimiyetine alm??. MÖ. 302 y?l?nda Mitridat Ktistes Paflagonya'da da??n?k halde bulunan prenslikleri bir araya getirerek kuvvetli bir devlet (ba??ms?z bir ülke ile onun yönetiminden olu?an varl?k) kurmu?tur. Daha sonra ll. Mitridat ve onun o?lu Farnak Sinop'a hakim olmu?. MÖ. 169 y?l?nda devletin ba??na Mitridat Flapeton geçmi?tir. Mitridat Flapaton Sinop'u bay?nd?r (geli?ip güzelle?mesi için üzerinde çal???lm??, alt yap?ya sahip) hale sokmu?, ba?kentini Amasya'dan Sinop'a getirmi?tir.

 

Sinop'un parlak dönemi Mitridat Fatpator zaman?nda olmu?tur. Bütün Karadeniz'i hakimiyeti alt?na alan Mitirdat Romal?lar?'da Anadolu'dan atarak büyük bir imparatorluk kurmu?, ancak Ba?kenti Sinop'tan Bergama'ya ta??m??t?r.

 

Helenistik dönem Sinop'un en parlak zaman? olup, bu dönemde kültüre büyük önem verilmi?tir.

 

Romal?lar Dönemi

 

MÖ. 70 y?l?nda Roma ?mparatorlu?u i?gal etti?i bu topraklar? yeniden tanzim etmi?. Pontus Krall???n? K?z?l?rmak'tan itibaren ikiye bölerek, do?u parças?n?n idaresini yerli sülalelere vermi?, bat? parças?n? ise do?rudan do?ruya devletin eyaleti haline getirmi?tir.

 

Sinop'un Roma idaresine geçmesi tarihte önemli bir dönüm noktas?d?r. Bilhassa (her ?eyden önce, ba?ta) Cesar zaman?nda ?ehre maddi yard?mlardan ba?ka, yeni Roma kolonileri gönderilmi? ve geni?leyip büyümesi sa?lanm??t?r.

 

 

Bizans Devri

 

Bizans devri konusunda Sinop için bilgiler yok denecek kadar azd?r. Genç Pliny'nin Trajan'a yazd??? bir mektuptan Sinop'ta çok say?da H?ristiyan'?n ya?ad??? anla??lmaktad?r. ?dari olarak Armeniakon ve Pontus themalar?nda dinsel olarak da Hellenpotos metropolitli?ine ba?l? olarak gösterilen Sinop'ta günümüzde harabeleri bulunan Balatlar Manast?r Kilisesi'nin VI. Yüzy?lda yap?ld??? san?l?r. Bizans devrinde gittikçe askeri bir yap? kazanan Sinop'un kale içine çekildi?i ve tarih boyunca geli?mi? bulunan ticaret ve kültürünün dinsel baz? olaylar nedeniyle geriledi?i san?lmaktad?r. Justinianos zaman?nda Sinop'un kaleler, su yollar?, köprüler ve kiliselerle geli?tirildi?i fakat k?sa süre sonra ortaya ç?kan Arap istilalar?n?n bu geli?meyi durdurdu?u anla??l?r.

 

?konoklasm devrinde Sinop'un dinsel ve sivil yap?lar?n?n tahrip edildi?i, Karadeniz'de gelen Varegler'in Sinop'u y?kt?klar? da bilinir.

 

?stanbul'un Latinler istila edilmesinden sonra I. Andronikos'un torunlar? büyük Komnenoslu Aleksios ve David idaresinde Karadeniz'in güneydo?u k?y?s?nda Trabzon Rum Devleti kurulmu?tu. Buradan David, sahil boyunca ilerleyerek Sinop'u i?gal etti ve sonunda Paplagonya ve Karadeniz Ere?lisi'ni de hakimiyeti alt?na ald?. Bizans a??rl?k merkezinin bu dönemde Anadolu'ya kaymas? eski Bizans-Selçuklu çeki?mesini keskinle?tirmi?ti. Bu durum Selçuklular'?n Karadeniz'de bir limana sahip olmalar?na engel oluyordu.

 

Sinop ve çevresi 1214 y?l?nda Selçuklu hakimiyetine geçtikten sonra H?ristiyan kültür ya?am? yo?un bir ?ekilde sürdü. Osmanl?lar zaman?nda ?ehrin surlar? d???nda bat?da Akliman, do?uda H?d?rl?k yamaçlar?nda yo?unla?an H?ristiyan Ortodoks Rum ve az say?da Ermeni yerle?imi vard?r. Osmanl? kay?tlar?nda bunlar?n kilise ve vak?flar?na ait say?s?z kaynak vard?r.